And you can never get it spotless
When there’s dirt beneath the dirt
– Arctic Monkeys
Vrijdagavond belde Sonja’s moeder, Els, op om te vragen of Jennifer wel gevraagd was om haar menu door te geven aan Christine – de telefoon stond op luidspreker. Zo moet ik dit verslag beginnen. Veel namen en veel gedoe. Het zij zo. Zevenentwintig mensen en een hond. Waarom mijn schoonmoeder niet gewoon Jennifer of Christine opbelde, begreep ik niet want de afspraak was dat we allemaal ons menu zouden doorgeven aan Christine.
Vlak voor het telefoontje hadden we gehoord dat Marloes, dochter van Els’ tweede echtgenoot, met gezin al een dag eerder in Adenau zouden zitten. Waarschijnlijk op kosten van Els. Er schoot bij Sonja iets in het verkeerde keelgat. Het is lastig uitleggen maar laten we zeggen dat de geschiedenis ons heeft geleerd dat Marloes altijd eerst aan haar eigen portemonnee denkt. Niet netjes om te zeggen maar het verduidelijkt wel dat zogenaamde verkeerde keelgat.
Els bleef maar ratelen. Er waren genoeg excuses te bedenken waarom Els maar door bleef gaan, maar dit keer was het net te veel. Sonja kon niet nalaten om te vragen of Els ook de overnachting voor Marloes ging betalen terwijl er nog niemand was. Nadat dat werd bevestigd vroeg Sonja of ze ook de overnachtingen van Teun ging betalen, want Teun en Christine waren een paar dagen daarvoor op de fiets richting Adenau vertrokken.
‘Nee, natuurlijk niet, zij zijn op vakantie.’ Bits zei Els: ‘Zullen we het er niet meer over hebben?’
Sonja herpakte zich en zei tegen haar moeder dat ze er de volgende dag wel overheen zou zijn. Het gaat hier om het patroon; Els trekt altijd haar stiefkinderen voor uit angst hen te benadelen.
Opnieuw vroeg Els of onze dochter, Nina, en ik de vrijdag na Adenau mee wilden naar het restaurant. Dan gaat de hele familie namelijk ook nog uiteten met Yvonne, de jongere zus van Els. Yvonne en haar dochter, Valerie, zijn al enige jaren gebrouilleerd. De feestjes van Els worden meestal twee keer gevierd, omdat zij ze geen van twee wil afstoten. We hadden lang geleden al voor dat etentje afgezegd aangezien Sonja nachtdienst heeft. Daar was ik wel blij om. Nadat opnieuw de vraag werd gesteld legde Nina uit dat zij die dag uitgeput zal zijn omdat die dag haar eerste werkdag van haar nieuwe baan is. Daarop vroeg Els aan mij of ik toch alleen zou willen komen.
‘Ik kom niet,’ zei ik. Te allen tijde probeer ik Yvonne te vermijden. Op zo’n moment lijkt Els het gewoon niet te accepteren en blijft ze maar doorvragen tot ik mijn afmelding een beetje bozig naar voren breng. Dat wilde ik eigenlijk niet, maar na de vierde keer was ik er wel klaar mee. Yvonne gedraagt zich altijd flirterig. Rond mijn vijfentwintigste kwam ik voor het eerst bij Sonja’s grootouders. Na enige tijd stapte Yvonne uit de kring en vroeg me of ik haar wilde helpen met het verplaatsen van het logeerbed. Het voelde als een kleine ontsnapping. Nadat ik het bed iets had verplaatst, pakte ze met beide handen mijn gezicht en kuste me vol op de mond. Even proefde ik haar tong. ‘Dankjewel,’ zei ze. Daarna liep ze weer naar de huiskamer. Verbouwereerd bleef ik staan tot ik besloten had te ontkennen dat het was gebeurd. Ik heb dit nooit aan Sonja verteld.
Vanmorgen hoorde ik dat Els Nina nogmaals minutenlang had proberen over te halen en toen dat niet lukte, zei ze dat ze het nogmaals aan mij zou vragen. Gelukkig maakte Nina daar ter plekke korte metten mee en ben ik tot nu toe niet opnieuw uitgenodigd.
Ik vrees dit soort feestjes. Tot in de haarvaten ben je met elkaar verbonden. Als het misgaat, blijft het net als bij een gedoofde veenbrand nog een lange tijd broeien. Ondertussen verplaatst de brand zich ondergronds om weer op een onverwacht moment boven te komen. Er bestaat geen ontsnappingsclausule. Zonder bloed, geen zuurstof.
Vroeger hadden we met mijn familie ook familieweekenden, maar daar heb ik me rond mijn twintigste van gedistantieerd. Er was altijd wel iets gaande. Nu pas ziet Nina welke perikelen rond zo’n viering spelen. Vroeger was haar dat nooit opgevallen, zei ze, nu hoort ze alles zonder filter.
Zaterdagochtend vertrokken we naar de Eifel. Sonja en ik gingen met onze auto, Nina reed samen met Els en Wouter, de middelste zoon van Teun, in de auto van Els. Tijdens de reis kregen we een appje dat we beter via een andere route naar het huisje konden rijden, maar we kwamen toch in de smalle straatjes van het stadscentrum terecht. Overal toeristen en zelden gingen ze aan de kant. Als ze opzij gingen, keken ze ons boos aan. We voelden ons schuldig, maar we moesten door want omkeren kon niet.
Bij aankomst zat het huisje al stampvol familie. Zes gezinnen. De gezinnen van Gerard en Teun, de beide broers van Sonja, plus Marloes en Bastiaan (de stiefs), plus het gezin van het Duitse nichtje, Valerie. Ik vond het ingewikkeld schakelen. Het gezin van Teun staat het dichtstbij. Voor het eerst gingen ook Miranda, de vriendin van hun oudste zoon, Patrick, en Denise, de vriendin van hun jongste zoon, Erik, mee. Twee aanwinsten voor de familie.Op het moment dat Herman, de nieuwe partner van Marloes, me kwam begroeten stond ik net naast Denise en Christine. Iets te snel grapte ik: ‘Dit is mijn nieuwe vriendin,’ wijzend naar Denise. Nadat ik dat had gezegd kon ik mijn tong wel afbijten. Een pesterijtje naar Herman en Marloes, maar ik had de zestienjarige Denise niet daarvoor moeten gebruiken. Bij het aanbieden van mijn excuses aan haar lachte ze. Het is maar een detail dat me te binnen schiet, maar het zegt iets over mijn ongemak binnen zo’n grote groep, maar ook over Denise. Zij bleef fier overeind terwijl ze het gros van de familie nog nooit had gezien. Alleen Els en ons gezin had ze een paar weken daarvoor een keer bij Wouter en Christine ontmoet.
Sommige mensen probeerde ik te ontlopen. Ik denk overigens dat het wederzijds was. In de groepsapp had de vrouw van Bastiaan een idee voor een cadeau geopperd. Iedereen moest foto’s meenemen van hun gezin en zij zou voor een lijst, lijm en schaar zorgen. Ik vreesde van tevoren al dat van mij werd verwacht dat ik die collage even in elkaar zou flansen. Het kneden leek direct te beginnen met Jennifer, die naast me kwam staan. Ze zei dat ik volgens Nina de creatiefste van de familie was. Ik wilde al weigeren wat nog niet was gevraagd, maar Jennifer zei dat Nina het had beaamd maar ook dat ik de collage niet wilde maken. Mijn dochter had me beschermd. Ik hoefde alleen maar even te glimlachen en te zeggen dat Nina gelijk had.
Die avond gingen we uiteten. De stiefs en Els gingen met de auto en de rest liep naar het restaurant. Een wandeling van zo’n veertig minuten. Tijdens zo’n wandeling wissel je makkelijker van gesprekspartner, er kwam weer wat lucht in mijn hoofd. Voor het restaurant, waar wij de enige gasten waren, werd eerst een familiefoto gemaakt. Eenmaal binnen besloot ik bij het gezin van Gerard te gaan zitten. Er werd van plaats gewisseld, maar ik kon gelukkig blijven zitten, omdat het anders te onrustig zou zijn voor onze hond.
Na het voorgerecht ging Els speechen. Ze vertelde over haar leven met beide overleden echtgenoten en sprak haar dankbaarheid uit. Voor elk van haar kinderen had ze een paar woorden, maar ze vergat in alle consternatie Marloes te noemen. Ik liep naar haar toe en fluisterde het in haar oor. Direct reageerde ze hardop dat ze het wel had gedaan, maar dat ze even was vergeten wat ze over Marloes moest zeggen. Er werd gelachen. Even twijfelde ik of ze Marloes dan toch genoemd had, maar later hoorde ik dat ze het echt was vergeten.
Na de maaltijd gingen Bastiaan en Jennifer met de kinderen direct weer naar Nederland. Zij zijn er zelden lang bij, altijd staat er nog iets anders op de agenda. Ik besloot even met de hond naar buiten te gaan om wat rust in mijn hoofd te krijgen. Els zag me richting de buitendeur gaan en vroeg of ik misschien met Wanja ging wandelen. Ik voelde de bui al hangen, Els en Valerie keken me verwachtingsvol aan. Linda verveelde zich en zo konden ze haar even met mij meesturen. Els ziet Linda als haar bonuskleinkind. Yvonne heeft zich nooit als moeder en dus ook niet als oma willen gedragen, waarschijnlijk uit vrees dat het haar begeerlijkheid zou schaden. Nu Yvonne oud is, heeft ze niets meer en heeft Valerie Els als oma van haar kind gekozen.
In plaats van even alleen in de buitenlucht te lopen, probeerden ze me op te schepen met een elfjarige. Alles in mijn lijf zei nee. Ik beweerde niet te gaan wandelen, ik wilde alleen maar even buiten gaan staan. Els bleef aandringen, het leek haar zo’n leuk idee voor Linda. Ik lachte wat schaapachtig en zei dat ik niet ging wandelen omdat we straks nog veertig minuten terug moesten. Na vier, vijf keer aandringen van Els werd ik opnieuw kortaf. Dit soort gedoe kost me altijd net iets te veel energie. Ik wilde even alleen zijn en had geen behoefte aan het kind van een ander.
De wandeling terug was opnieuw een verademing. Bij het huisje was de rest al naar bed. Een aantal ging nog een spelletje doen, maar Sonja en ik besloten ons terug te trekken.
De volgende ochtend, zondag, kwam ik als eerste beneden. Samen met Wanja ging ik naar buiten, op zoek naar een uitlaatplek. Veel steen, weinig gras. Wanja raakte geprikkeld door alle hardlopers die langs ons renden. Er was blijkbaar een hardloopwedstrijd bezig. Ik hoopte bij terugkomst nog even wat te lezen maar nadat ik Wanja net eten had gegeven, kwam Rudi, de vader van Linda, de huiskamer binnen. Hij vertelde dat ze na het ontbijt direct zouden vertrekken. Rudi moest die dag weer werken, sterker nog: tijdens het ontbijt was hij al druk bezig op zijn telefoon. Hij is redacteur bij een Duitse krant. Een halfuur later waren ze verdwenen.
Tijdens de koffie bekeken we nog eens de familiecollage die Els had gekregen. Nina complimenteerde Miranda met de foto waarop ze samen met Patrick staat in galakledij. Ik keek en zag een stralende, glamoureuze vrouw. Ergens had ze, vond ik, iets weg van de jonge Catherine Zeta-Jones. Direct zei ik het. Ze lachte stralend, maar vond de vergelijking absurd. Miranda zei dat ze Zeta-Jones vroeger een van de mooiste vrouwen vond die ze kende. Plots schoot me te binnen dat Miranda nu dezelfde leeftijd heeft als ik toen Yvonne haar tong in mijn mond stopte. Toch bleef ik bij de vergelijking, terwijl ik direct de dunne lijn voelde. Als ik het heel duidelijk zou blijven beweren dan kon het als flirt worden uitgelegd maar als ik zou zeggen: nee, je lijkt er toch niet op, dan klonk dat ook weer raar. Ik schrijf dit op om je een kijkje in mijn hoofd te geven.
Rond koffietijd kwamen ook Marloes en Herman langs, zij sliepen in een huisje verderop. Ook zij vertrokken die ochtend weer naar Nederland. Plots waren er dertien mensen weg, de meest nabije familieleden bleven over. Het verlichtte de spanning in mijn hoofd. Na de koffie werden er plannen gemaakt, Teun is iemand van de plannetjes. Het kwam erop neer dat er op zondag zou worden gezwommen in een meer (gelukkig waren honden niet welkom, dus mijn keuze werd voor me gemaakt) en maandag kanoën. Ik besloot met beide uitstapjes niet mee te gaan.
Maandagochtend was ik opnieuw als eerste beneden. Ik liet Wanja uit, leegde de vaatwasser en ging zitten. Langzaam druppelde iedereen de huiskamer binnen. Als laatste kwam Els. Quasi nonchalant stonden we met z’n allen op haar te wachten. Sonja vroeg aan Els of ze even de eierdopjes uit de kast wilde pakken. Nietsvermoedend opende ze de kastdeur, waarop alle ballonnen eruit vielen. Tegelijkertijd werd het verjaardagslied ingezet.
Na het ontbijt verliet de groep die ging kanoën het pand en bleef ik met Els achter. Later bleek Gerard met zijn gezin ook in hun huisje te zijn gebleven. Irma voelde zich niet goed en hun kinderen hadden behoefte aan rust en wilden zich af en toe kunnen terugtrekken. Daarom zaten ze ook in een ander huisje.
Gerard was hier net, maar is nu weer terug naar zijn gezin. Wanja ligt te slapen en Els doet een middagdutje. Ik heb mezelf naar het heden geschreven. Nu is het weer wachten op wat meer verleden.
Het is nu 21:54u, iedereen speelt UNO. Het klinkt gezellig, maar ik ben echt een beetje vol. Ik voel dat mijn staart steeds langer begint te worden, waardoor men sneller op die staart kan trappen. Steeds weer verandert het ritme (ik weet niet hoe ik het anders moet opschrijven). Het kost me allemaal veel energie, mijn hoofd moet zich soms gewoon even helemaal afsluiten. Ik merk dat ik blij ben dat het bijna voorbij is. Woensdagochtend vertrekken we, dus eigenlijk nog maar één dag.
Aan het eind van de middag was de groep teruggekomen van kanoën. Patrick maakte voor de groep een heerlijke risotto. Veel mensen hielpen met snipperen en andere taakjes, maar hij was de kok. Tijdens het koken werd er veel gelachen. Na de maaltijd gingen we even de stad in met het idee koffie met gebak te nuttigen maar in Duitsland kun je na drie uur ’s middags niet meer zomaar op een terras gaan zitten, je wordt pas bediend als je komt eten. Na een paar vruchteloze pogingen gingen we weer terug. In het huisje hebben we koffie gezet en Teun fabriceerde een smakelijk gebakje. Mijn emmertje raakte vol en ik verdween stilletjes naar boven om te douchen. Daarna liet ik Wanja uit. Vervolgens ruimde ik de vaatwasser uit. Dingetjes in mijn eentje doen, dat was het enige wat ik wilde. Een paar maal werd nog gevraagd of ik mee wilde doen met het spel. Miranda beweerde dat ik UNO echt leuk zou vinden. Ze lachte naar me terwijl ze het zei. Ik voelde me gevleid, maar liet het toch aan me voorbij gaan. Ik wilde alleen maar een beetje schrijven terwijl zij luidruchtig UNO speelden.
Het is nu tien voor half een ’s nachts. Een uurtje geleden lagen we net in bed en we hoorden een brandalarm afgaan, niet één maar het waren meerdere brandmelders. Ik trok snel een broek aan en ging de gang op, daar kwam ik Erik en Teun tegen. Erik bekende direct dat het waarschijnlijk door hem was gekomen. In een jolige bui had hij met zijn deodorant een mug proberen te vergassen, zoals hij het noemde. We liepen alle brandalarmen af en probeerden ze uit te zetten, wat geen sinecure was. Niet alleen onze ruimte maar overal in het gebouw ging alles af. Ik liep naar buiten en kwam daar de buurvrouw tegen die een poging deed de eigenaar te bereiken. Geen gehoor. Daarop belde ze de brandweer, maar die kwam niet, zij vonden dat we gewoon alle brandmelders moesten uitzetten. Dit lukte niet omdat een aantal achter gesloten deuren zat en een tweetal te hoog hing. De rest konden we wel uitschakelen, maar het geloei hield aan en buiten het pand bleef een zwaailicht draaien.
Nadat bleek dat we niets meer konden doen, belden we opnieuw en kwam de brandweer alsnog. De brandweer was een man in shorts met crocs. Hij opende de deur van het gesloten gedeelte waar het moederbord hing. Er kwam een bestelwagen met zwaailampen aanrijden en daaruit kwam een brandweerman in vol ornaat. Het werkte een beetje op onze lachspieren. Alles wees erop dat het vals alarm was. De mannen vonden de kamer waar de melding was begonnen en tot Eriks grote opluchting was het niet zijn slaapkamer.
We stonden buiten te wachten en ineens zag ik nog meer blauwe zwaailichten door de bergen rijden. Wat lacherig zeiden we dat die ook voor ons kwamen. Het stomme was dat dit ook daadwerkelijk het geval bleek te zijn. Twee echte brandweerwagens gevuld met brandweermannen in vol ornaat. Ondertussen was het alarm gestopt en moesten alle inwoners naar buiten komen. Sonja en ik stonden met Wanja vanaf een afstandje te kijken. De brandweer drong het pand binnen, wij liepen naar de veranda. Daar passeerden we een brandweerman die een sigaret aan het roken was. Wanja begon tegen hem te blaffen. We begrepen het wel: een rokende brandweerman hoort niet. Els zat op de veranda en zag overal zwaailichten, alsof het een feestje was en, om eerlijk te zijn, zo voelde het ook een beetje. Niet veel later gaf de brandweer het sein veilig en konden we weer naar bed.
Het zijn steeds erg warme nachten maar in onze slaapkamer valt het gelukkig mee omdat we een ventilator hadden meegenomen. Elke nacht dank ik God op mijn blote knietjes dat we daaraan hebben gedacht, anders waren de nachten een hel geweest.
Om zeven uur met Wanja naar haar vaste plas- en poepplek een paar honderd meter verderop. Helemaal begrijpen doe ik het niet waarom juist daar, want er zijn dichterbij ook genoeg gelegenheden. Het is wat het is. Het maakt me ’s morgens ook niet uit, want op dat moment is het nog lekker fris. Later op de dag vind ik het wel jammer, dan wil ik eigenlijk het liefst zo snel mogelijk weer naar binnen.
Met plannetjes loslaten heeft Sonja’s familie moeite. Ook Els. Gisteren lukte het niet om Kaffee und Kuchen op een terrasje te nuttigen dus gingen we vandaag, op het heetst van de dag, weer naar het centrum van Adenau. Alle plekken in de schaduw waren bezet en als er wel een plek was dan bleek het terras te zijn gesloten. Soms was er plek binnen maar dan bleek dat ook niet te mogen. Geen idee welk verdienmodel ze hier hanteren maar dat ze een hekel aan toeristen hebben, is duidelijk. We zagen meerdere toeristen met dezelfde verbazing naar de onmogelijkheid kijken om op een terrasje te gaan zitten. Op het laatst hebben we maar Kuchen gekocht en die thuis met zelfgemaakte Kaffee genuttigd.
Ik merk dat dit hele gebeuren voor mij net een dag te lang is. Ik raak overprikkeld en als ik dan een tijdje in mijn eigen hoofd zit, lukt het me niet meer om me met frisse moed opnieuw in het gezelschap te storten. Teun, zoals altijd vol plannetjes, wilde de laatste avond nog graag barbecueën. Samen met Christine en Sonja ging hij boodschappen doen. Ik maakte ondertussen een aardappelsalade.
Teruggekomen snipperde Christine een fruitsalade en stak Teun de barbecue aan. Op het moment dat hij wilde beginnen, kwam de regen met bakken uit de hemel, gevolgd door hagelstenen van bijna een centimeter doorsnee.
Na de ergste hagel ging het weer regenen. Teun liep naar buiten en stak onder een parasol de barbecue aan. Gek genoeg verhoogde dit alles de feestvreugde. Na het eten deden we niets meer, een beetje uitbuiken. Morgen weer naar huis. Toch kan ik ondanks alles niet anders zeggen dan dat het best een geslaagde verjaardag was. Misschien beter gezegd: veel beter dan dit had het niet kunnen worden.